Ar-Ge Merkezi Kuruluş Şartları ve Başvuru Süreci

ByOğuz Güney

Ar-Ge merkezi belgesi almak, 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun’daki teşviklerden yararlanmanın ön şartıdır. Süreç, Kanun ile Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği’nde düzenlenir. Bu yazı, yalnızca bu iki bağlayıcı metne dayanarak başvurudan önce bilinmesi gereken şartları ve süreci özetler.

Ar-Ge Merkezi Nedir?

Kanun, Ar-Ge merkezini şöyle tanımlar: Ar-Ge ve yenilik projelerini veya sözleşme çerçevesinde siparişe dayalı olarak yürütülen Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere kurulan ve kanuni veya iş merkezi Türkiye’de bulunan sermaye şirketlerinin (dar mükellef kurumların Türkiye’deki işyerleri dâhil) organizasyon yapısı içinde ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş, münhasıran yurt içinde Ar-Ge faaliyetlerinde bulunan ve en az elli tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam eden, yeterli Ar-Ge birikimi ve yeteneği olan birimler. Tasarım merkezi için eşik ise en az on tam zaman eşdeğer tasarım personelidir.

Personel Sayısı Hakkında Önemli Not

Kanun’daki elli ve on sayıları, Cumhurbaşkanı tarafından değiştirilebilir: Kanun’un 3. maddesi, Ar-Ge merkezi için elli olan sayıyı on beşe kadar indirmeye, kanuni seviyesine kadar artırmaya veya sektörler itibarıyla farklılaştırmaya, tasarım merkezi için on olan sayıyı ise yarısına kadar indirmeye Cumhurbaşkanı’nı yetkili kılar. Yönetmelik de asgari şartı “en az elli ya da Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen sayıda” tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli olarak yazar. Bu nedenle sektörünüz için uygulanan güncel sayı, yalnızca Kanun metninden değil, bu yetkiye dayanılarak alınmış Cumhurbaşkanı Kararı’ndan okunmalıdır. Başvuru planı yapmadan önce, o Karar’ı ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın güncel duyurusunu kontrol edin.

Asgari Şartlar

Yönetmeliğin 20. maddesi, Ar-Ge merkezi belgesi başvurusunda şu asgari şartları arar:

  • Merkezde yukarıda açıklanan sayıda tam zaman eşdeğer Ar-Ge personelinin istihdam edilmesi.
  • Ar-Ge faaliyetlerinin yurt içinde gerçekleştirilmesi.
  • Başvuru yapan işletmenin yeterli Ar-Ge yönetimi ile teknolojik varlıkları, insan kaynakları, fikrî haklar, proje ve bilgi kaynakları yönetim yeteneği ve kapasitesinin bulunması.
  • Merkezde çalışan personelin bu merkezlerde çalıştığının fiziki kontrolünü yapacak mekanizmaların bulunması.
  • Merkezin konusu, süresi, bütçesi ve personel ihtiyacı tanımlanmış program ve projelerinin bulunması.
  • Merkezin ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş olması ve tek bir yerleşke veya fiziki mekân içinde yer alması.

Münhasıran Ar-Ge veya tasarım faaliyeti yürütmek üzere merkez kuracak işletmeler için Türkiye’de ayrıca üretim ya da ticaretle iştigal eden bir işyeri şartı aranmaz. Merkezlerde, ilgili mevzuat çerçevesinde yabancı uyruklu Ar-Ge veya tasarım personeli de çalıştırılabilir. Birden fazla merkez varsa her biri için ayrı başvuru yapılır. Merkez bir teknoloji geliştirme bölgesinde kurulursa, bu merkezlerde yürütülen faaliyetlere ilişkin olarak yalnızca 5746 sayılı Kanun’daki destek ve teşvik hükümleri uygulanır.

Tam Zaman Eşdeğer Personel Nasıl Hesaplanır?

Tam zaman eşdeğer sayı; çalışan personelin çalışma sürelerine göre üçer aylık dönemler itibarıyla toplam çalışma süresinin, bir kişinin üç aylık tam zamanlı çalışma süresine bölünmesiyle hesaplanır. Haftada kırk beş saatin üzerindeki ve ek çalışma süreleri hesaba katılmaz. Üçer aylık dönemler, işletmenin geçici vergilendirme dönemleridir. Herhangi bir üç aylık dönemde asgari personel şartının ihlal edilmesi hâlinde, şart yeniden sağlanana kadar Kanun kapsamındaki destek ve teşviklerden yararlanılamaz.

Başvuru Süreci

  • Başvuru, yazılı veya elektronik ortamda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na yapılır; başvuru formu ve ekleri Bakanlıkça belirlenir.
  • Bakanlık, başvuru dosyasını eksiklik bakımından beş iş günü içinde inceler. Eksik varsa işletmeye bildirilir ve tamamlanması için en geç on beş iş günü verilir; süresinde giderilmeyen başvuru reddedilir.
  • Eksiği bulunmayan dosya, Değerlendirme ve Denetim Komisyonu’na sunulur. Komisyon başvuruyu en geç otuz iş günü içinde değerlendirip karara bağlar.
  • Karar olumluysa Bakanlık Ar-Ge Merkezi Belgesi’ni verir. İşletme, komisyon karar tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren Kanun’daki destek ve teşviklerden yararlanır.

Belge Alındıktan Sonra

Merkezin faaliyet raporu, takvim yılını kapsayacak şekilde ve takip eden yılın en geç mayıs ayı içinde Bakanlığa sunulur. Merkezler, Değerlendirme ve Denetim Komisyonu tarafından en geç üç yılda bir denetlenir. Denetimde eksiklik veya ihlal saptanırsa belge iptal edilir ya da eksikliklerin giderilmesi için üç ayı geçmemek üzere süre verilir.

Belge Hangi Teşviklere Kapı Açar?

5746 sayılı Kanun’un 3. maddesi; Ar-Ge ve tasarım indirimi (Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamının kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılması), gelir vergisi stopajı teşviki, sigorta primi desteği (işveren hissesinin yarısının bütçe ödeneğinden karşılanması) ve damga vergisi istisnasını düzenler. Gelir vergisi stopajı teşviki, personelin eğitim düzeyine göre kademeli bir oranda uygulanır ve 20/7/2025 tarihli 7555 sayılı Kanunla ücretlerin brüt asgari ücretin kırk katını aşmayan kısmı esasına bağlanmıştır. Teşviklerin ayrıntısı, bu yazının konusu olan kuruluş sürecinden ayrı olarak Kanun ve Yönetmelik’te düzenlenir.

Bu yazı Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki metinlere göre hazırlanmıştır.

Kaynaklar

Ar-Ge merkezi başvuru dosyanızın hazırlığında destek almak isterseniz, Ar-Ge ve Tasarım Merkezi Danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Similar Posts